ความขัดแย้งของข้อมูล ไม่ใช่ความผิดของ server

บทที่ 2 ทิ้งข้อหนึ่งค้างไว้ · คำขอที่จองทับเวลากับใบที่มีอยู่แล้ว ได้รหัส 500 พร้อมสี่คีย์แบบเดิม ทั้งที่เราเปิดสวิตช์ไปแล้ว

บทนี้จะไปให้ถึงต้นเหตุของมัน แล้วแก้

ของที่คอร์สก่อนสร้างไว้ และบทนี้ต้องใช้

ตารางหนึ่งตาราง กับกติกาหนึ่งข้อที่ฐานข้อมูลบังคับเอง

CREATE EXTENSION IF NOT EXISTS btree_gist;

CREATE TABLE http_appointment_row (
  id             bigserial PRIMARY KEY,
  doctor_id      text NOT NULL,
  start_minute   int  NOT NULL,
  end_minute     int  NOT NULL,
  idempotency_key text,
  CONSTRAINT http_appointment_no_overlap
    EXCLUDE USING gist (doctor_id WITH =, int4range(start_minute, end_minute) WITH &&)
);

EXCLUDE คือกติกาที่บอกว่าหมอคนเดียวกันมีช่วงเวลาที่ทับกันไม่ได้ · คอร์สก่อนอธิบายไว้ครบแล้วว่าทำไมโดเมนบังคับข้อนี้เองไม่ได้

⚠️ ชื่อของ constraint ต้องไม่ซ้ำกับของคอร์สก่อน

EXCLUDE สร้าง index ขึ้นมาข้างหลัง และชื่อของ index ต้องไม่ซ้ำกันทั้งสคีมา

ตอนวัดจริงรอบแรก ผมใช้ฐานข้อมูลเดียวกับคอร์สก่อนแล้วชนเข้าให้ · CREATE TABLE ล้ม แต่คำสั่งที่ผมใช้ตรวจถามหา constraint ด้วยชื่อ ซึ่งไปเจอของคอร์สก่อนบนตารางคนละตัว แล้วรายงานว่าสร้างสำเร็จ

คำสั่งตรวจที่แยกของใหม่ออกจากของเก่าไม่ได้ จะผ่านด้วยเหตุผลผิด · ทางที่ถูกคือตรวจที่ตัวตารางด้วย \d http_appointment_row

package clinic.http

import jakarta.persistence.Column
import jakarta.persistence.Entity
import jakarta.persistence.GeneratedValue
import jakarta.persistence.GenerationType
import jakarta.persistence.Id
import jakarta.persistence.Table

@Entity
@Table(name = "http_appointment_row")
class AppointmentRow(
    @Column(name = "doctor_id") var doctorId: String = "",
    @Column(name = "start_minute") var startMinute: Int = 0,
    @Column(name = "end_minute") var endMinute: Int = 0,
    @Column(name = "idempotency_key") var idempotencyKey: String? = null,
) {
    @Id
    @GeneratedValue(strategy = GenerationType.IDENTITY)
    var id: Long = 0
}

package clinic.http

import org.springframework.data.jpa.repository.JpaRepository

interface AppointmentRows : JpaRepository<AppointmentRow, Long> {
    fun findByIdempotencyKey(key: String): AppointmentRow?
}

ยิงสองใบให้ทับกัน

ใบแรกคือช่องควบคุม ใบที่สองคือของจริง

ใบแรกได้ 200 · ใบที่สองได้ 500 · จำนวนแถวในตารางเหลือ 1 แถว

แถวเดียวนั้นคือหลักฐานว่าฐานข้อมูลทำงานถูกต้องทุกอย่าง · สิ่งที่ผิดไม่ใช่ฐานข้อมูล มันคือสิ่งที่เราบอกผู้เรียก

สายการแปลงที่วัดได้

อ่าน exception chain จากชั้นนอกสุดลงไปหาต้นเหตุ

org.springframework.dao.DataIntegrityViolationException
  → org.hibernate.exception.ConstraintViolationException
    → org.postgresql.util.PSQLException   (SQLSTATE 23P01)

SQLSTATE 23P01 คือรหัสที่ PostgreSQL ตอบเมื่อคำขอชน exclusion constraint · มันเจาะจงมาก และมันอยู่ลึกที่สุดในสาย

คำถามคือเราควรดักที่ชั้นไหน

ชั้น	ดักแล้วได้อะไร	ราคา
`PSQLException`	รู้ถึง SQLSTATE	ผูกกับ PostgreSQL ตัวเดียว
`ConstraintViolationException`	รู้ว่าเป็น constraint	ผูกกับ Hibernate
DataIntegrityViolationException	รู้ว่าความถูกต้องของข้อมูลถูกละเมิด	ไม่ผูกกับตัวไหนเลย

ชั้นนอกสุดคือชั้นที่ Spring แปลไว้ให้แล้ว · มันอยู่ในตระกูล DataAccessException ซึ่งเป็นตระกูลที่บทที่ 2 บอกว่าสวิตช์ problemdetails ครอบไม่ถึง

ดักตรงนั้นแล้วเปลี่ยนฐานข้อมูลทีหลัง ตัวจัดการก็ยังทำงานเหมือนเดิม

เขียนตัวจัดการตัวที่สอง

คราวนี้ไม่ต้องใส่ @Order เลย

package clinic.http

import org.springframework.dao.DataIntegrityViolationException
import org.springframework.http.HttpStatus
import org.springframework.http.ProblemDetail
import org.springframework.web.bind.annotation.ExceptionHandler
import org.springframework.web.bind.annotation.RestControllerAdvice

@RestControllerAdvice
class ConflictAdvice {

    @ExceptionHandler(DataIntegrityViolationException::class)
    fun onConflict(e: DataIntegrityViolationException): ProblemDetail {
        val body = ProblemDetail.forStatus(HttpStatus.CONFLICT)
        body.title = "ช่วงเวลานี้ถูกจองไปแล้ว"
        body.detail = "เลือกช่วงเวลาอื่นแล้วส่งเข้ามาใหม่"
        body.setProperty("retryable", false)
        return body
    }
}

บทที่แล้วต้องใส่ @Order(-1) เพราะ Spring มีตัวจัดการของตัวเองแข่งอยู่ · ชนิดนี้ไม่มีใครแข่ง ตัวของเราจึงได้ทำงานทันที

ลำดับไม่ใช่กฎที่ต้องท่อง มันคือเครื่องมือสำหรับตอนที่มีคนแข่ง

วัดใหม่

รหัสเปลี่ยน · body เปลี่ยน · จำนวนแถวไม่เปลี่ยน

{"detail":"เลือกช่วงเวลาอื่นแล้วส่งเข้ามาใหม่","instance":"/bookings","retryable":false,"status":409,"title":"ช่วงเวลานี้ถูกจองไปแล้ว"}

	ก่อนแก้	หลังแก้
รหัส	500	409
content-type	`application/json`	`application/problem+json`
จำนวนคีย์	4	5
แถวในตาราง	1	1

409 Conflict บอกผู้เรียกสองอย่างที่ 500 บอกไม่ได้เลย · ข้อแรกคือคำขอของคุณถูกต้องตามรูป · ข้อที่สองคือมันชนกับสิ่งที่มีอยู่แล้ว

คีย์ retryable ที่เราเติมเข้าไป พูดข้อที่สามออกมาตรงๆ คือลองใหม่แบบเดิมไม่ช่วย

🎯 จำนวนแถวคือช่องควบคุมของบทนี้

การแปลงรหัสเป็นการเปลี่ยนสิ่งที่เราพูด ไม่ใช่การเปลี่ยนสิ่งที่เราทำ

ถ้าหลังแก้แล้วจำนวนแถวเปลี่ยนไป แปลว่าเราไม่ได้แค่แปลรหัส เราเผลอเปลี่ยนพฤติกรรมด้วย · ตัวเลข 1 ที่เท่ากันทั้งสองฝั่ง คือสิ่งที่ยืนยันว่าเราแตะแค่คำพูด

ช่องควบคุมอีกสองช่องคือ คำขอที่ถูกต้องยังได้ 200 และคำขอที่ผิดยังได้ 400 · ตัวจัดการตัวใหม่ต้องไม่ไปกลืนของเดิม

สรุปสิ่งที่วัดได้ในบทนี้

สี่ข้อ · และข้อสุดท้ายคือข้อที่ทำให้เชื่อสามข้อแรกได้

สายการแปลงมีสามชั้น และชั้นนอกสุดคือชั้นที่ไม่ผูกกับฐานข้อมูลตัวไหน
SQLSTATE ที่ได้คือ 23P01 ซึ่งเป็นรหัสของ exclusion constraint
แปลงเป็น 409 ได้ พร้อมคีย์ที่บอกผู้เรียกว่าลองใหม่ไม่ช่วย
จำนวนแถวเท่าเดิมทั้งก่อนและหลัง เราเปลี่ยนคำพูด ไม่ได้เปลี่ยนพฤติกรรม

บทที่ 5 จะถามคำถามที่ 409 เปิดทางไว้ คือผู้เรียกที่ลองใหม่จริงๆ จะได้อะไร

🔬 ตัวเลขทุกตัวในบทนี้มาจากไหน

สายการแปลงอ่านจากในเทสต์ที่จับ exception เอง แล้วไล่ cause ทีละชั้น · จำกัดจำนวนรอบไว้ เพราะ exception บางตัวชี้กลับหาตัวเอง
จำนวนแถวนับด้วยคำสั่งที่ฐานข้อมูลตัวจริง ไม่ได้นับจากในโปรแกรม
Spring Boot 4.1.1 · Kotlin 2.4.10 · PostgreSQL 18 · pg driver 42.7.13
รันซ้ำเองได้ด้วย npm run verify:clinic-http
PostgreSQL — Error Codes (เข้าถึง 2026-09-02) — 23P01 exclusion_violation
Spring — DataAccessException hierarchy (เข้าถึง 2026-09-02) — ชั้นที่ Spring แปลความผิดพลาดของฐานข้อมูลไว้ให้

เช็กความเข้าใจ — บทที่ 4

ข้อ 1 / 3

ทำไมจึงควรดักที่ DataIntegrityViolationException ไม่ใช่ที่ PSQLException

ความ​ขัด​แย้ง​ของ​ข้อมูล ไม่ใช่​ความ​ผิด​ของ server

ของ​ที่​คอร์ส​ก่อน​สร้าง​ไว้ และ​บท​นี้​ต้อง​ใช้

ยิง​สอง​ใบ​ให้​ทับ​กัน

สาย​การ​แปลง​ที่​วัด​ได้

เขียน​ตัว​จัดการ​ตัว​ที่​สอง

วัด​ใหม่

สรุป​สิ่ง​ที่​วัด​ได้​ใน​บท​นี้